Geçmişin – dînî olan ve millî olmayan – büyük ideolojileri, yükselme eğilimini fark ettikleri milliyetçi ideolojinin varlığı karşısında partikülarizm içinde direnme biçiminde tepki verdiler; bir diğer ifadeyle, toplumsal grubun temsil ettiği bir gerçekliğe karşı çıkarak kendi yörelerini ve törelerini koruma anlayışını seçtiler, içlerine kapandılar. Bu ideolojiler yani büyük emperyal ideolojiler devletin birlik ve bütünlüğünün garantileriydiler. Hellenistik monarşiler ve Roma imparatorluğu, bazı özellikleri ile modern uluslar izlenimini uyandıran güçlü ve üniter devletlerdi ve bu güçlü devletler kendi öznelerine tek bir ideoloji empoze etmezlerdi ve belli bir plüralizm / çoğulculuğa müsade ederlerdi. Güçlü devletin bu yaklaşımı – büyük ideolojiyi sürekli korumak suretiyle imparatorluğu ayakta tutmak – o devletin içinde yaşayan ethnileri - ethnik ve inançsal aidiyetleri nedeniyle - şiddetli baskı altında tutmak ve tenkil etmek biçiminde olmadı. Bu, şiddetli baskı olmaması...