YEDİ UYURLAR VE QITMİR GERÇEĞİ

https://www.facebook.com/doktorhakkiacikalin/Yedi uyurlar hikâyesi...

         Daha evvelde yazdım şimdi bir daha yazıyorum. Qur'ân'da Kefh sûresinde bahsi geçen yedi uyurlar tamamen hristiyan orthodoks lejandıdır.

         Efes veya Tarsus'ta bulunduğu kabul edilen mağaraya sığınan 7 kişi ve bazı versiyonlarda köpekleri de var.

         İslâmî gelenekte bunların isimleri Latinik / Roma isimlerinin deformasyonından ibarettir; Yemlina (Yemliha), Meşelina, Mekselina, Mernuş, Debernuş, Sazenuş, Kefeştatayyuş + Kıtmir (القِطْمِير). Bunlar orijinal isimlerin türkizasyonuyla elde edilmiş isimler.

         Burada Kıtmir için kısa bir bölüm ayırmamız münasiptir:

         İbn Kebir, bu ismi katmour veya el kelb el ashab el kehf qutmour... olarak veriyor.

Giggeius bu ifadeleri qıtmir yani canis quidam (adı biinemeyen ya da adı söylenmek istenmeyen köpek) olarak yazıyor. Castell'de ise kelimenin yine değiştiğini gözlemliyoruz: qatm oluyor yani canis nomen (isimli / ismi bilinen köpek oluyor). Beydhawî 18. sure üzerine yazarken, köpeklerinin adı qıtmir şehirlerinin adı da Efes'ti diyor.

İsmli veya isimsiz bir köpek. Şimdi, qatm, quidam, qatmir, qutamur, qoutamour, qatmir, qutmir, qutmair isimleri arasında çok muhtemelen bağlar var ve bu bağlardan yola çıktığımızda qıtmir kelimesinin bir köpeğin özel ismi olmaktan ziyade isimsiz (quidam) veya isimli (nomen) bir köpek olması ihtimali güçlü. Quidam yani ismi bilinmeyen ya da söylenmek istenmeyen anlamı daha da yakın durmaktadır.

         Tekrar 7 uyurlrın isimlerine dönüyoruz.

         Latinik (latinize) hâllerini verelim;

         Maximilian, Iamblicus, Martinian, John, Dionysius, Exacustodianus (Constantine) ve Antoninus.

Yunanî orijinalleri ise Maximos Armilianos veya Megas Amos (Mekselina), İamvlikos (Yemliha), Martinos (Mernuş), İoannis (Meşelina), Dionysios (Debernuş), Konstantinos (Kefeştatayyuş), Antonios (Sazenuş).

3. Asırda Efes valisinin oğlu olan Maximilianus ve hâli vakti iyi olan 6 genç adam Roma imparatoru Decius'un pagan ilâhlara kurban getirmesini istemesine karşın emirlerine itaat etmeyenleri işkencelerde öldürdüğünün şahidi olurlar.

Yedi genç itaat etmezler çünkü onlar hristiyanlığı seçmişlerdir
Decius onların şehri terketmelerine izin verir. Gençler şehrin dışında Ohlon tepesinde bulunan bir mağaraya sığınırlar ve zamanlarını ibadetle geçirirler.

Aralarında en genci olan Agios İamvlikos (Azîz Yemliha) şehre ekmek almaya gider. Şehrin girişinde imparatorun onları aradığını duyar ve mağaraya geri döner. Ama takibe takılır. İmparator mağaranın kapısını taşlarla ördürür ve içeridekileri açlıktan ölmeye terk eder. Duvarı ören iki asker gizli hristiyandır ve azîzlerin anısına metal bir plakayı mağaranın kapısına işaret olarak bırakırlar.

         Allah onları en az 200 sene boyunca uyutur. Bu arada hristiyanlara karşı uygulanan zulüm bitmiştir. Kutsal imparator genç Theodosios devrinde bu azîzlerin Allah tarafından göğe yükseltildiklerine inanılır.

         Mağaranın bulunduğu toprak sahibi mağaranın kapısını açtırır ve azîzleri içeride canlı vaziyette bulur, uyumaktadırlar, onları uyandırır. Aradan 200 sene geçmiş olmasına rağmen elbiseleri hâlâ sağlam ve yenidir.

         Gençler İsa'ya inanmanın suç olmaktan çıktığını fark edince
Şehre gider ve ekmek almak isterler fakat verdikleri paranın üzerinde Decius'un resmi vardır. Eski para biriktiren bir tefeci olduğunu düşünürler. İamvlikos'u valinin huzuruna çıkarırlar bu adam aynı zamanda Efes pikoposudur. Piskopos bunun bir mucize olduğuna hükmeder.

Masal bu, hristiyan masalı.

         Diğer versiyon

         Yerli halk tarafından Dahyanus, Dakyanus, Takyunus isimleriyle bilinen Roma imparatoru Decius uzun ismiyle söyleyecek olursak Caesar Gaius Messius Quintus Traianus Decius Augustus ile Tarsus arasındaki ilişki Qur'ân'daki Kehf (Mağara) sûresine kadar gidiyor. Decius'un imparatorluğu zamanında, efsaneye göre, Hristiyan itikadına mensub 7 kişi (aṣḥāb al kahf, "people of the cave" – seven sleepers of Ephesus / Efes'in yedi uyurları) Decius'un halkı, pagan tapınaklarına gidip iman tazelemelerini taleb etmesine karşın İsa peygambere bağlılıklarında direnir ve Ohlon tepesinde bir mağaraya sığınırlar. Yunan-Orthodox inancında bu επτά στρωτήρες – yedi uyurlar'ın isimleri Maximilianos (Maximilian), İamblikos (Iamblicus), Martinian (Martinianos), John (Ioannis), Dionysius (Dionysios), Exacustodianus (Konstantinos) ve Antoninus’tur (Antonios).

         Bu Yunanca azîlerin isimleri Türkçe’ye Yemlina (Yemliha) Mekselina, Mislina (Mişlina veya Meşelina), Sernuş (Mernuş), Debernuş, Şaazenuş (Sazenuş) Kefeynataynuş (Kefeytatayyuş) ve köpekleri Kıtmir olarak geçmiştir. Burada efsanenin orijinalinin Yunanî olması hasebiyle Ottoman / Türkî adlandırmaların Yunanca’dan evrildiğini ve bu hikâyenin İslâmî olmaktan ziyade Hristiyan-Orthodox bir mahiyeti olduğunu hatırlatalım. Yemlina, İamblikos’tan, Mekselina, Maximilian’dan, Mislina, Martinianos’tan, Kefeynataynuş, Konstantinos’tan, Sernuş, İoannis’ten, Debernuş, Dionysios’tan, Sazenuş da Antonios’tan evrilmiştir (dönmüştür).

         Eshab-ı Kehf mağarada kimilerine göre 300, Yunan-Orthodox kaynaklara göre ise 2 asır uyurlar ve nihayet İsa'nın göğüne yükseltilirler:

         Kehf 11- Bunun üzerine Biz de kulaklarını tıkayarak mağarada onları yıllarca uyuttuk.

         İşte bu Decius'un hazinesinin (malı-mülkü) Tarsus'taki (veya Efes'te) bu meşhur mağarada veya onunla bağlantılı bir başka mağaralar sisteminin içinde bulunduğu bu iki mağaranın da birbirlerine açıldığı iddiası vardır.

HAKKI AÇIKALIN