MUHAYYEL KURDİSTAN BURADA MEDFUNDUR

19 Eylül 1930 karikatürü üzerine kısacık bir yazı

1930 senesinin 19 Eylülü’nde Milliyet gazetesinde çıkan bir karikatür Muhayyel Kürdistan burada metfundur ! lejandıyla dikkat çekti. Evvela dil hatasından başlayalım : 

Dilimize, arabî dafn – gömme kelimesinden giren defin kelimesi bu anlamda – gömme. Türkçeleşmiş hali medfun olan kelime ise arabî madfûn yani gömülmüş (olan), gömülü anlamlarındaki sıfat. Hangi karikatüristin elinden çıktığını bilemiyorum ama 1930 senesinde yaşayan birinin – hele ki bir sanatkârın – arabî hurufatına hâkim olamamasını düşünmek istemem. O hâlde, doğru yazılışı ‘medfun’ (DEFNEDİLMİŞ) olması gereken bu kelimeyi karikatürist neden metfun biçiminde yani d yerine t ile yazdı. Bilemiyoruz fakat muhtemelen türkçe formlar almaya başlayan arabî kelimelerde bazı ‘d’ler ‘t’ye evrildi. Tek açıklaması bu olabilir ancak yine de 1930 senesi için göreli erken buluyorum. 

Dönemin Britanya’sının Ankara’daki temsilcileri kendi dışişlerine bu lejandı hemen The imaginary Kurdistan is buried here biçiminde haber verdiklerinden haberimiz var. 

Pek iyi, o tarihte bu karikatürü yayınlayan Milliyet gazetesinin sahibi kim? Cevap veriyorum: Mehmet Nedim Soydan - o kim? Asker, M. Kemal’in refakat zabiti, bankacı, gazete sahibi, milletvekili ve Kürd milliyetine mensup. O karikatürün yayınlandığı tarihte Milliyet gazetesinin sahibi olan bu zât bir Kürd ve kendi halkının Ağrı Dağı‘nda (Çiyayê Agirî - Ararat) defnedildiğini duyuruyor, tarihî bir ıztırab olarak yazıyorum. 

Bugün Duvar gazetesinde bu konuyu işleyen İrfan Aktan makalesinin başlığını Muhayyel Türkiye burada medfundur biçiminde atmış. Haklıdır zira fiilen bütün parçalarda kurulmuş olan Kurdistan belki 25 Eylül’de büyük güney‘de, belki çok yakında küçük güney’de resmen ilân edilecek ve Kürdler’in ülkesi resmî bir hüviyet kazanacak. 1930’lardaki hatta 1890’lardaki Kürd algısı bugüne kadar hiç değişmeyen Türk devleti ile Kürdler’in irtibatı Ankara’daki kabristanda – artık tamamen – medfun olup Türkiye devletinin bunu içselleştirmesinin zamanı gelmiş bulunuyor.

https://www.facebook.com/doktorhakkiacikalin/